Электрик системаларында энергия сарфыны ольчемек ичюн эсас алет оларакъ, электрик эсаплайыджысынынъ къурулыш дизайны онынъ ольчев догърулыгъына, ишанчлылыгъына ве акъыл севиесине догърудан-догъру тесир эте. Земаневий электрик эсаплайыджылары, адет узьре, энергия малюматларыны топламакъ, ишлемек ве ёлламакъ ичюн бераберликте чалышкъан бир къач функциональ модульден ибареттир. Бу макъаледе электрик эсаплайыджысынынъ эсас къурулышы ве эсас компонентлери эм механик, эм де электрон джеэттен тафсилятлыджа тасвирленеджек.
Механик электрик эсаплайыджысынынъ къурулышы .
Адеттеки механик электрик эсаплайыджылары (индукция эсаплайыджылары киби) энергияны ольчемек ичюн биринджи невбетте электромагнит индукциясы принципине таяналар. Оларнынъ эсас къурулышына бойле компонентлер кире:
1.Привод элементи .
Арекет элементи кергинлик катушкасы ве ток катушкасындан ибарет. Кергинлик катушкасы юкнен параллель багълана, ток катушкасы исе юкнен сыралы багълана. Бу эки катушка энергия берильгенде, денъишкен магнит мейданыны мейдангъа кетире, о, алюминий айланма масада тесир этип, оны айландыра.
2.Айлангъан элемент .
Айланув элементи биринджи невбетте алюминий айланув масасы ве валдан ибарет. Арекет элементи мейдангъа кетирген магнит мейдан алюминий айланма масаны юкнинъ сарф эттиги энергиягъа мутенасып сурьатнен айландыра.
3.Тормоз элементи .
Тормоз магнити айланув масасынынъ айланувына къаршы ёнелиште тормоз моментини мейдангъа кетире, бу исе тургъун сурьатны ве, бойлеликнен, ольчюнинъ догърулыгъыны теминлей.
4. Сайыджы .
Сайыджы айлангъан валгъа шекерлик поезди вастасынен багълана. О, циферблатнынъ айланув сайысыны язып ала ве буны энергия сарфына чевире (адет узьре киловатт-саат (кВтс)).
Механик эсаплайыджылар адий ве учуздыр, амма олар сынъырлы догърулыкъ ве узакътан багъ тутмакъ мумкюн олмагъан киби сынъырлавлардан зарар корелер. Оларнынъ ерини яваш-яваш электрон эсаплайыджылар алалар.
Электрон эсаплайыджыларнынъ къурулышы .
Электрон эсаплайыджылар ракъамлы схемалар ве микропроцессор технологиясындан файдаланалар, олар ольчюнинъ даа юксек догърулыгъыны ве кениш функциональ имкянларыны теклиф этелер. Оларнынъ эсас къурулышына бойлелери кире:
1. Кергинлик ве ток дискретлештирюв схемалары .
Электрон эсаплайыджылар догърулыкълы резисторлы болюджилер я да трансформаторлар ярдымынен кергинлик ве ток сигналларыны топлайлар ве оларны ишлемек ичюн келишкен алчакъ-кергинлик, алчакъ-ток сигналларына чевирелер.
2. Аналог-дан-ракъамлы конвертор (АЦП) .
Орнек алынгъан аналог сигналлар АЦП тарафындан микропроцессор ичюн ракъамлы сигналларгъа чевириле, энергия сарфыны даа да эсапламакъ ичюн.
3. Микропроцессор (МПП) .
Микропроцессор — электрон эсаплайыджынынъ «мийи»дир, о, малюматны ишлемек, энергияны эсапламакъ, сакъламакъ ве дисплейни идаре этмек ичюн месульдир. О, керек олгъанда, кучь коэффициентини ве кергинликнинъ денъишювини козетмек киби даа муреккеп эсаплавларны япып олур.
4.Косьтерюв модули .
Электрон электрик эсаплайыджыларында, адет узьре, кучь сарфы, кергинлик ве ток киби малюматны косьтермек ичюн сувукъ кристалл дисплей (ЖКД) я да диодлы дисплей къулланыла. Базы юксек-эсаплайыджылар арт ярыкъландырувны ве чокъ-сызыкълы дисплейлерни де дестеклейлер.
5.Коммуникация модули .
Земаневий акъыллы эсаплайыджылар RS-485, электрик линиясы ташыйыджысы (ЭЛТ), LoRa ве NB-IoT киби алякъа интерфейслерини бирлештирелер, олар эсаплайыджыларны узакътан окъумакъны, юкни идаре этмекни ве сетни идаре этмекни дестеклейлер.
6.Хатырлав бирлеми .
Электрон эсаплайыджыларда энергия малюматларыны, вакъиалар журналларыны ве конфигурация параметрлерини узун -муддетли сакъламакъ ичюн -учкъан олмагъан хатырлав (EEPROM я да Flash киби) бар, бу исе электрик энергиясы кесильген вакъытта малюмат гъайып олмамасыны теминлей.
7.Энергия берюв модули .
Электрон электрик эсаплайыджыларында, адет узьре, ярдымджы электрик энергиясы (трансформатор я да коммутация энергиясы киби) къулланыла. Базы моделлер электрик энергиясы кесильген вакъытта эсас функциональликни темин этмек ичюн догърудан-догъру ольчю сызыгъындан кучь ала билелер.
Электрик эсаплайыджыларынынъ махсус чешитлерининъ къурулыш хусусиетлери .
1.Эвельден акъча тёленген эсаплайыджылар
Электрон эсаплайыджылар эсасында бу эсаплайыджыларгъа ИС-карта я да радиочастота (РЧ) алякъа модули кирсетильген, бу исе къулланыджыларгъа электрик энергиясыны къулланмаздан эвель сатын алмагъа ве электрик энергиясы хырсызланувынынъ огюне кечмек ичюн шифрлевни къулланмагъа имкян бере.
2.Чокъ-Функциялы эсаплайыджылар .
Эсас энергия эсаплавындан гъайры, бу эсаплайыджылар гармоник талиль, талап статистикасы ве хаталар джедвельге язувны да теклиф этелер, бу исе оларны санайы ве тиджарет къулланувджылары ичюн келишкен япа.
3.Акъыллы эсаплайыджылар .
Акъыллы эсаплайыджылар – бу электрон эсаплайыджыларнынъ янъылангъан вариантыдыр, олар эки-ёллу алякъа, акъикъий-вакъыт электрик энергиясынынъ фияты джевабыны ве автоматлаштырылгъан сетлерни идаре этмекни дестеклемек ичюн шейлернинъ интернети (IoT) технологиясыны интеграция этелер.
Къыскъа мундеридже
Электрик эсаплайыджыларынынъ къурулыш лейхасы технологик илерилевлернен берабер инкишаф этти, механиктен башлап электрон эсаплайыджыларгъа ве акъыллы эсаплайыджыларгъа къадар. Оларнынъ эсас принциплери эр вакъыт догъру эсаплав, ишанчлы ишлев ве акъыллы идаре этмек олгъан. Илериде Энергия интернетининъ инкишафынен электрик эсаплайыджылары суний интеллект ве буюк малюмат аналитикасыны даа да интеграция этеджеклер, акъыллы сетнинъ эсас тююмлерине чевириледжеклер. Электрик эсаплайыджыларынынъ къурулышыны анъламакъ тек хызмет косьтерювни ве аваленинъ четке чекильмесини къолайлаштырмай, янъы энергия системаларыны къурмакъ ичюн де темель къоя.